Dwa teksty, dwa kontynenty, jedna diagnoza. Polski „Tygodnik Powszechny” i amerykański „Wired” opisały w ostatnich tygodniach — niezależnie od siebie — to samo zjawisko: najmłodsze pokolenia coraz głośniej mówią sztucznej inteligencji „nie”. Warto przyjrzeć się obu tekstom osobno, bo każdy pokazuje inną warstwę tego samego problemu.

Polska perspektywa: „Dlaczego młodzi nienawidzą AI” (Tygodnik Powszechny, Sylwia Czubkowska)

W numerze z 15–21 lipca 2026 Sylwia Czubkowska opisuje narastający globalny „backlash” wobec AI, sięgając po niepokojące symbole tego napięcia — od rzuconego koktajla Mołotowa pod domem szefa OpenAI, przez strajki wobec automatyzacji, po zjawisko „doliny niesamowitości”, czyli dyskomfortu, jaki budzi w nas coś, co przypomina człowieka, ale nim nie jest.

Sylwia Czubkowska pokazuje, że to samo dzieje się w Polsce: cytowane w artykule badania Bosch Tech Compass i „AI Barometr 2026” (Zymetria dla Onetu) wskazują, że odsetek osób w wieku 18–31 lat pozytywnie nastawionych do AI spadł w ciągu zaledwie kilku miesięcy z 64 do 42 procent. Autorka zwraca uwage, że to nie jest zwykły sceptycyzm wobec nowej technologii — to niechęć podsycana przez sam sposób, w jaki AI jest młodym ludziom „sprzedawane”: jako lada moment zastąpienie człowieka, a nie narzędzie, które mogłoby mu służyć.

Amerykańska perspektywa: „Some Kids Will Never Think AI Is Cool” (Wired, Elena Klein)

Elena Klein z Wired.com zebrała głosy nastolatków, ich rodziców i nauczycieli w USA i Kanadzie, żeby sprawdzić, skąd bierze się rosnąca niechęć młodych do AI. Z przywołanych w tekście badań YPulse i Pew Research wyłania się obraz pełen sprzeczności: większość amerykańskich nastolatków korzysta z chatbotów, ale ponad jedna trzecia krzywi się na widok treści generowanych przez AI, a ponad połowa obawia się dezinformacji i deepfake’ów. Jak tłumaczy cytowana w artykule badaczka komunikacji Melanie Green, tym razem moralna panika nie płynie od starszego pokolenia — to młodzi czują się zniechęceni sposobem, w jaki AI jest im narzucane przez dorosłych i korporacje, w pełni świadomi, że to właśnie ich pokolenie odczuje skutki tej technologicznej rewolucji najdotkliwiej.

Z rozmów, które Klein przeprowadziła, wyłania się kilka powtarzających się wątków: część nastolatków uważa, że AI „ogłupia” tych, którzy z niej korzystają, inni wskazują, że same odpowiedzi generowane przez chatboty bywają błędne i groźne — jedna z rozmówczyń wspomina model, który twierdził, że w jeziorze Superior żyją wieloryby. Dziewięcioletnia Marian Agnew ujęła to najkrócej: jej zdaniem skrót AI powinien oznaczać „artificial idiot” — sztucznego idiotę. Młodzi wskazują też na bardziej namacalne konsekwencje: obawy o przyszłość zawodów kreatywnych, zużycie wody i energii przez centra danych, czy po prostu estetyczne obrzydzenie wobec tzw. AI slopu. Wspólnym mianownikiem jest rosnąca nieufność — coraz trudniej im odróżnić, co jest prawdziwe, a co wygenerowane, a to samo w sobie budzi u nich niepokój.

Jedno zjawisko, dwa języki opisu

Zestawione obok siebie, oba teksty pokazują dwie twarze tego samego procesu. „Tygodnik Powszechny” opisuje go językiem socjologii i ekonomii: spadające zaufanie, protesty, obawy o pracę i przyszłość. „Wired” pokazuje jego najmłodszą, najbardziej surową warstwę — reakcję dzieci, które jeszcze nie znają pojęć takich jak „automatyzacja” czy „rynek pracy”, a mimo to instynktownie wyczuwają, że coś w relacji człowiek–maszyna jest nie tak.

To ważny kontekst dla naszej lokalnej pracy: zjawisko, które obserwujemy w Łowiczu, w polskich szkołach i domach, nie jest odosobnione. To globalny sygnał, że młodzi ludzie nie odrzucają technologii jako takiej — odrzucają sposób, w jaki jest im ona narzucana, bez pytania o ich zdanie, ich lęki i ich sprawczość.

A co to znaczy dla nas, lokalnie?

W Łowiczu i okolicach nie mamy protestów z transparentami ani rzucanych koktajli Mołotowa — ale mamy rozmowy. Z rodzicami, którzy nie wiedzą, jak rozmawiać z dzieckiem o AI w telefonie. Z nauczycielami, którzy dostali sprzęt do pracowni AI, ale nie zawsze mają przestrzeń, żeby wspólnie z uczniami zastanowić się, co ta technologia robi z ich uwagą, tożsamością, relacjami. Z młodzieżą, która — jak pokazują badania — czuje więcej niepokoju niż ekscytacji, i ma do tego pełne prawo.

To właśnie ta różnica jest kluczowa.

Bunt, o którym piszą Czubkowska i zagraniczni dziennikarze, rzadko jest buntem przeciw samej technologii. W lokalnych społecznościach widać to szczególnie wyraźnie — tu nie chodzi o odrzucenie AI, lecz o rosnące poczucie utraty wpływu. O moment, w którym technologia przestaje być narzędziem w rękach człowieka, a zaczyna narzucać tempo, kierunek i zasady gry.

Z perspektywy edukatora i obserwatora pracy z młodymi ludźmi widać, że problem nie tkwi w samej obecności AI, lecz w sposobie jej „wejścia” w codzienność. Zamiast świadomego wyboru pojawia się doświadczenie narzucenia — jakby to technologia przychodziła do człowieka bez zaproszenia, zanim zdąży on zrozumiec, czym właściwie jest i jak może z niej korzystać na własnych warunkach.

To właśnie w tej luce — między dostępem a zrozumieniem — rodzi się napięcie. I to ono, a nie sama technologia, staje się dziś prawdziwym źródłem buntu.

Dlatego robimy Human Labs

Idea Human Labs powstała właśnie z tego pytania — nie „co potrafi technologia”, tylko jak wpływa na człowieka: jego ciekawość, sprawczość, wybory. Zamiast czekać, aż lęk i frustracja zamienią się w bierność albo w otwarty sprzeciw, chcemy dać młodym ludziom i lokalnym społecznościom przestrzeń, w której mogą wspólnie z prowadzącymi zdiagnozować realne problemy cyfrowego świata i zaprojektować własne rozwiązania — a nie tylko przyjmować gotowe narracje, czy to entuzjastyczne, czy katastroficzne.

Bunt młodych wobec AI to nie problem do wygaszenia — to sygnał, który warto usłyszeć i przepracować razem z nimi. 

Więcej o Human Labs: TUTAJ

Źródła:

— S. Czubkowska, „Dlaczego młodzi nienawidzą AI”, Tygodnik Powszechny, nr 29 (4019), 15–21 lipca 2026, s. 10–15.

— E. Klein, „Some Kids Will Never Think AI Is Cool”, Wired, lipiec 2026 - LINK DO ARTYKUŁU

— Gallup / Walton Family Foundation / GSV Ventures, „The AI Paradox: More Exposure, Less Confidence Among Gen Z” (2026) — badanie na próbie 1572 osób w wieku 14–29 lat, metodologia probabilistyczna (Gallup Panel); omówienia: Fortune, Axios.

Tekst powstał przy współpracy zespołu Fundacji Łowickie FBI z narzędziami AI

Fundacja Łowickie Forum Bezpiecznego Internetu

KRS: 0001201127